Jak pięknie bursztyn się różni

Bursztyn (jantar, amber) jest żywicą kopalną sprzed około 40 milionów lat. Jego powstanie i historia nie są do końca wyjaśnione - wiadomo, że pochodzi z drzew iglastych, nie udało się jednak określić dokładnie ich gatunku. Nie wiemy też, dlaczego drzewa tak intensywnie żywicowały - hipotez jest tu kilka.

Polski bursztyn znajdujemy nie tylko na brzegu Morza Bałtyckiego, ale też na Kurpiach i w Borach Tucholskich, znaczne zasoby w Możdżanowie koło Jarosławca, a 200 lat temu odkryto bursztynowe złoża także na Lubelszczyźnie. Jest to efekt wędrówek bursztynu niesionego z terenu lasu bursztynowego rosnącego na obszarze obecnego Bałtyku, przez hipotetyczną rzekę Eridan, do wód morza eoceńskiego zalewającego tereny dzisiejszej Polski. Także dalszych jego przemieszczeń w epoce lodowcowej, gdy przesuwał się wraz z potężnymi lądolodami. I wreszcie ostatni etap rozmieszczania bursztynu wiąże się z rozwojem Morza Bałtyckiego.

Organiczne pochodzenie i burzliwa historia bursztynu przyczyniły się do wielkiej jego różnorodności. Nie ma dwóch identycznych bryłek bursztynu - różnią się wielkością, kształtem, budową, fakturą, stopniem przezroczystości i kolorem.

Klasyfikacja surowca i półfabrykatów z bursztynu bałtyckiego (sukcynitu) dla celów wykorzystania w biżuterii i sztuce uchwalona przez Komisję Kwalifikacyjną Rzeczoznawców Międzynarodowego Stowarzyszenia Bursztynników na posiedzeniu w dniu 9 maja 2005 roku dokonuje podziału bursztynu m.in. ze względu na:

Nie jest to jedyny spotykany podział tego surowca. Szczególnie charakterystyczną i różnicującą cechą bursztynu jest stopień jego zmętnienia i na tej podstawie wyróżnia się np. następujące odmiany:

© Źródło: https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/e/e9/Bernstein_Bitterfeld_Variet%C3%A4ten_des_Succinit.jpg, autor: Roland Fuhrmann (Own work), licencja: [CC BY-SA 3.0 (http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0)], via Wikimedia Commons

No i oczywiście kolory bursztynu. Bursztyn występuje w niezliczonej liczbie barw i tonacji. Najczęściej spotykany jest żółty we wszystkich chyba możliwych odcieniach - od jasnożółtego aż do brunatnego. Znany jest bursztyn bezbarwny, znany jest czarny, beżowy, brązowy, rzadko spotyka się biały, również nieczęsto zielonkawy, a już zupełnie wyjątkowo niebieski.

Na koniec słów kilka o inkluzjach. To nie tylko owady, inkluzją jest każde "coś" znajdujące się w bursztynie - może to być zwierzę, roślina, szczątki organiczne, ale też np. kropla wody lub pęcherzyk powietrza. Wypolerowane bursztyny zawierające inkluzje urzekają niezwykłą urodą, ale przede wszystkim są źródłem wiedzy o organizmach sprzed milionów lat, odsłaniają przed nami prehistorię i pozwalają z nią obcować.

Szczególną więc właściwością bursztynu jest różnorodność dotycząca poszczególnych jego cech. Adam Chętnik, autor "Małego słownika odmian bursztynu polskiego" (1981), wymienił 80 odmian bursztynu różniących się m.in barwą, stopniem przezroczystości, stopniem zwietrzenia czy charakterem powierzchni.

Niezwykłe bogactwo odmian bursztynu czyni go surowcem wyjątkowym, poszukiwanym i cenionym zarówno w sztuce jubilerskiej jak i wśród twórców biżuterii artystycznej.

Fot. Pixabay